जीवन बिमा व्यवसाय २६ प्रतिशतले बढ्यो-२०७५

जीवन बिमा व्यवसाय २६ प्रतिशतले बढ्यो-२०७५

मुना कुँवर
काठमाडौं, ६ साउन | साउन ०६, २०७५

वैदेशिक रोजगारी बिमा २६ प्रतिशत घट्यो

आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा पुराना जीवन बिमा कम्पनीहरूले १६ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क आर्जन गर्न सफल भएका छन् । अघिल्लो आव ०७३/७४ को तुलनामा यो रकम २६ दशमलव २१ प्रतिशतले बढी हो । अघिल्लो आवको सोही अवधिमा कम्पनीहरूले जम्मा १३ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क संकलन गरेका थिए । बिमा कम्पनीहरूले कुल बिमाशुल्क भने ४७ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ आर्जन गरेका छन् ।

प्रथम बिमाशुल्क बढ्यो
समितिमा प्राप्त तथ्यांकअनुसार गत आवको अन्त्यसम्ममा कम्पनीहरूले प्रथम बिमाशुल्कबापत १३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ संकलन गरेका छन् । त्यस्तै कम्पनीहरूले नवीकरणीय बिमाशुल्कबापत भने ३१ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क संकलन गरेका छन् । नवीकरणीय बिमाशुल्कमा भने २२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

 वैदेशिक रोजगार घट्यो
अघिल्लो आवको तुलनामा गत आवमा वैदेशिक रोजगार म्यादी जीवन बिमाको बिमाशुल्क आम्दानी करिब २६ प्रतिशतले घटेको छ । गत आवमा वैदेशिक रोजगार बिमाबापत १ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ संकलन गरेका छन् । अघिल्लो आवमा भने यस्तो बिमाबापत कम्पनीहरूले २ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क आम्दानी गरेका थिए ।

 नयाँ कम्पनीले आम्दानी गरे करिब ३ अर्ब
गत वर्षदेखि सञ्चालनमा आएका नयाँ जीवन बिमा कम्पनीहरूले ३ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क आम्दानी गरेका छन् । नवीकरणीय बिमाबापत भने तीनवटा बिमा कम्पनीले १८ लाख २५ रुपैयाँ बिमाशुल्क आम्दानी गरेका छन् ।

नयाँ कम्पनीहरूले प्रथम बिमाशुल्कबापत मात्रै १ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ बिमाशुल्क संकलन गरेका छन्  । त्यस्तै, एकल भुक्तानी बिमाबापत २६ करोड ५९ लाख र वैदेशिक रोजगार बिमाबापत ८८ करोड ८३ लाख रुपैयाँ बिमाशुल्क आम्दानी गरेका छन् ।

 एसियनले बढायो ८१ प्रतिशत व्यवसाय
गत आवमा ठूला बिमा कम्पनीहरूलाई पछि पार्दै एसियन लाइफ इन्स्योरेन्सले आफ्नो व्यवसाय ८१ प्रतिशतले बढाएको छ । गत आवमा कम्पनीले १ अर्ब बिमाशुल्क आर्जन गरेको छ । यो अघिल्लो आवको सोही अवधिमा भने कम्पनीले जम्मा बिमाशुल्क आर्जन ५५ करोड १६ लाख रुपैयाँ थियो । गत आवमा कम्पनीले एकल भुक्तानी बिमा भुक्तानी बिमा व्यवसाय करिब ५ गुणाले बढेपछि कुल बिमाशुल्क पनि बढेको हो । कम्पनीले प्रथम बिमाशुल्कबापत ७६ करोड ८९ लाख रुपैयाँ आर्जन गरेको छ । यो रकम अघिल्लो आवको तुलनामा ५२ प्रतिशतले बढी हो । तुलनात्मक रूपमा प्रथम बिमाशुल्क आम्दानी पनि राम्रो रहेको छ । नवीकरणीय बिमाबापत कम्पनीले २ अर्ब रुपैयाँ संकलन गरेको छ ।

नेपाल लाइफ नै अगाडि
कम्पनीहरूले आम्दानी गरेको बिमाशुल्कका आधारमा हेर्ने हो भने नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी नै अग्रपंक्तिमा देखिएको छ । गत आवमा कम्पनीको कुल बिमाशुल्क आम्दानी ५ अर्ब ८४ करोड रहेको छ । त्यसैगरी, लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेसन (नेपाल)ले २ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ भने नेसनल लाइफ इन्स्योरेन्सले २ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ ।

नयाँ कम्पनीमा युनियन अग्रता
नयाँ जीवन बिमा कम्पनीहरूले आम्दानी गरेको कुल बिमाशुल्कका आधारमा युनियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी अग्रपंक्तिमा देखिएको छ । गत आवमा युनियनले जम्मा ८४ करोड ९४ लाख रुपैयाँ बिमाशुल्क आम्दानी गरेको छ । त्यसैगरी आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले जम्मा ५२ करोड १४ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ भने रिलायबल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले ४२ करोड ७७ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ ।

एकल भुक्तानी बिमामा आकर्षण
पुराना जीवन बिमा कम्पनीहरूले एकल भुक्तानी बिमाबापत १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ संकलन गरेका छन् । यो रकम कम्पनीहरूले आर्जन गरेको जम्मा बिमाशुल्कको करिब ८ प्रतिशत हो । अघिल्लो आवको तुलनामा यो रकम ३० प्रतिशतले बढी हो । पछिल्लो समयमा कम्पनीहरू एकल भुक्तानी बिमामा आक्रामक देखिएका छन् । यस्तो खालको बिमा योजनामा एकैपटक ठूलो रकम बिमाशुल्क आम्दानी हुने भएपछि कम्पनीहरूले अभिकर्ताहरूलाई राम्रो कमिसन दिएर प्रेरित गरेका छन् । दीर्घकालीन रूपमा भने एकल भुक्तानी बिमा कम्पनीहरूका लागि जोखिमयुक्त हुने विज्ञहरू बताउँछन् ।

१० महिनामा बीमा कम्पनीले ३५ अर्ब कमाए !

 

१० महिनामा बीमा कम्पनीले ३५ अर्ब कमाए ! कुन कम्पनीको कमाइ कति ?

वैदेशिक रोजगार बीमाबाट २ अर्ब ४१ करोड आर्जन

१९ असार, काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको १० महिना अवधिमा जीवन बीमा कम्पनीहरुले ३५ अर्ब २५ करोड १७ लाख १६ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेका छन् ।सञ्चालनमा रहेका १८ वटा जीवन बीमा कम्पनीहरुले यस अवधिमा वैदेशिक रोजगार बीमा वापत २ अर्ब ४१ करोड ४६ लाख ९५ हजार कमाएका छन् । त्यसैगरी विमा कम्पनीहरुले अन्य जीवन बीमा वापत ३२ अर्ब ८३ करोड ७० लाख २१ हजार रुपैयाँ गरी जम्मा ३५ अर्ब २५ करोड १७ लाख १६ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेका हुन् ।यस कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमा मार्फत ३२ करोड ९९ लाख ३६ हजार रुपैयाँ र अन्य बीमा मार्फत ११ अर्ब ६५ करोड २० लाख ५९ हजार बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।यस अवधिमा सबैभन्दा धेरै नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले कमाएको बीमा समितिले जनाएको छ । समितिको तथ्यांक अनुसार यस कम्पनीले चालु आवको १० महिनासम्ममा ११ अर्ब ९८ करोड १९ लाख ९५ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।नेपाल लाईफपछि सबैभन्दा धेरै लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशन नेपालले बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । यस कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट १ करोड ३८ लाख १ हजार रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ७ अर्ब ४७ करोड ९७ लाख ९४ हजार रुपैयाँ गरी जम्मा ७ अर्ब ४९ करोड ३५ लाख ९५ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।बीमा शुल्क आर्जनका हिसाबले नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी तेस्रो स्थानमा देखिएको छ । कम्पनीले ४ अर्ब ७१ करोड ९८ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमा मार्फत ५४ करोड २२ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमा मार्फत ४ अर्ब १७ करोड ७६ लाख रुपैयाँ आर्जन गरेको छ ।यसैगरी मेट लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी र एशियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी चौथो र पाँचौ स्थानमा देखिएका छन् ।चालु आर्थिक वर्षको १० महिनासम्म मेट लाईफले बीमा शुल्क वापत २ अर्ब ७९ करोड ३३ लाख रुपैयाँ कमाएको छ भने एशियन लाइफले २ अर्ब १३ करोड १८ लाख रुपैयाँ कमाएको छ । यी दुबै कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमा भने गरेका छैनन् ।छैठौं स्थानमा देखिएको प्राइम लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले १ अर्ब ७९ करोड ७१ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । यस कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट ४० करोड ३९ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट १ अर्ब ३९ करोड ३२ लाख रुपैयाँ गरी जम्मा १ अर्ब ७९ करोड ७१ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।यसैगरी साताैं स्थानमा सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी देखिएको छ । यस कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट २६ करोड ९९ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ९६ करोड १२ लाख रुपैयाँ गरी जम्मा १ अर्ब २३ करोड ११ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।गुराँस लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले १ अर्ब ५ करोड १६ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन आर्जन गर्दै आठाैं स्थानमा देखिएको छ । कम्पनीले यस अवधिमा वैदेशिक रोजगार बीमाबाट १५ करोड ११ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ९० करोड ५ लाख रुपैयाँ गरी जम्मा १ अर्ब ५ करोड १६ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । नयाँ बीमा कम्पनीमा को अगाडि ?चालु आर्थिक वर्षदेखि मात्रै ९ वटा जीवन बीमा कम्पनीहरुले कारोबार शुरु गरेका थिए । बीमा समितिबाट लाइसेन्स लिएर यसै आर्थिक वर्षदेखि कारोबार शुरु गरेका ९ कम्पनीमध्ये सबैभन्दा धेरै युनियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा यस कम्पनीले ५६ करोड ३८.४१ रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट २१ करोड ४२ लाख २५ हजार रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ३४ करोड ९६ लाख १६ हजार रुपैयाँ गरी जम्मा ५६ करोड ३८ लाख ४१ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको हो ।युनियनपछि दोस्रो स्थानमा आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी देखिएको छ । यस कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट १३ करोड ५२ लाख ६१ हजार रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट २१ करोड ५९ लाख ७७ हजार रुपैयाँ गरी जम्मा ३५ करोड १२ लाख ३८ हजार रुपैयाँ शुल्क आर्जन गरेको छ ।यसैगरी तेस्रो स्थानमा देखिएको सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले वैदेशिक रोजगार बीमाबाट १८ करोड ४५ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ८ करोड ५१ लाख रुपैयाँ गरी जम्मा २६ करोड ९६ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ भने चौथोमा रिलायवल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले सोही अवधिमा वैदेशिक रोजगार बीमाबाट १६ करोड ७३ लाख रुपैयाँ र अन्य बीमाबाट ८ करोड ७० लाख ७५ हजार रुपैयाँ गरी जम्मा २५ करोड ४३ लाख ६६ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ ।१९ करोड ६८ लाख ९५ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरी सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी पाँचौं स्थानमा देखिएको छ भने १५ करोड ११ लाख ७१ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरी ज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी छैठौं स्थानमा देखिएको छ ।यसैगरी प्रभु लाईफ इन्स्योरेन्स, सानिमा लाइफ इन्स्योरेन्स र रिलायन्स लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले क्रमशः ४ करोड ६१ लाख ७२ हजार, ३ करोड ६६ लाख ९४ हजार र २ करोड ९४ लाख ७५ हजार रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेका छन् ।

२०७५ असार १९ गते १४:५९ मा प्रकाशित

बिमितलाई मात्र होइन लगानीकर्तालाई पनि आकर्षक

 

बिमितलाई मात्र होइन लगानीकर्तालाई पनि आकर्षक छ: नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्स

इन्स्योरेन्स खबर/काठमाडौँ: जीवन बीमा कम्पनी मध्य लगानीकर्ताको माझ एउटा राम्रो छाप छोड्न सक्ने जीवन बीमा कम्पनीमा नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड (NLIC ) पर्दछ।
कम्पनीले विगत देखिनै पुँजी वृद्धिमा आक्रमक भएको पाइन्छ।  अरू जीवन बीमा कम्पनीहरू बीमा समितिले तोकेको २ अर्ब पुँजीको लक्ष्य हासिल गर्न सङ्घर्ष गरिरहेको बेला नेपाल लाईफको पुँजी चार अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ छ।  अठारौँ वार्षिक साधारण सभाबाट कम्पनीले आफ्नो अधिकृत पुँजी ८ अर्ब कायम गरेको छ।  व्यवसाय विस्तार सँगै कम्पनी पुँजी वृद्धिमापनि आक्रामक भएको इतिहासले देखाउँछ।  विगत देखिनै निरन्तर बोनस शेयर दिदै आएको यस बीमा कम्पनीका लगानीकर्ताले हकप्रद शेयरको भार ग्रहण गर्नु परेन।हेरौ नेपाल लाईफको ५ वर्षको लाभास : ५ वर्षको अवधिमा कम्पनीले जम्मा २२२ प्रतिशत बोनस शेयर र ६७ दशमलव ६५ प्रतिशत नगद लाभास सहित जम्मा २८९ दशमलव ६५ प्रतिशत प्रतिफल लगानीकर्तालाई दिएको छ।  ५ वर्षे इतिहासमा नगद लाभासको भन्दा बोनस शेयरको हिस्सा धेरै हुनुले पनि नेपाली लगानीकर्ताले नेपाल लाइफलाई विगतमा मन पराउँदै आएको पाइन्छ।केही जीवन बीमा कम्पनीहरूले धेरै वर्ष सम्म लाभास प्रदान नगरेको पनि  इतिहास छ तर  नेपाल लाइफाले भने सबै आर्थिक वर्षको लाभास लगानीकर्तालाई प्रदान गरिसकेको अवस्था छ।

नेपाल लाइफको चुक्ता पूँजी ४ अर्ब ३९ करोड

नेपाल लाइफको चुक्ता पूँजी ४ अर्ब ३९ करोड, जीवन बीमा कोषमा ५० अर्ब रुपैंयाँ



काठमाडौं।नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले ४ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ चुक्ता पूँजी पुर्याएको छ।बीमा समितिको तोकेको चुक्ता पूँजी भन्दा यो दोब्बर भन्दा बढी हो।

समितिले २ अर्ब चुक्ता पूँजी पुर्याउन निर्देशन दिएको छ।समितिको निर्देशनपछि अधिकांश बीमा कम्पनीले हकप्रदको सहारा लिएपनि चुक्ता पूँजी पुर्याउन सकेका छैनन्।कम्पनीले देशभरका १ सय २५ भन्दा बढी शाखा र उपशाखा छन्।कम्पनीले सन् २०१३, २०१४, २०१६ र २०१७ मा गरी चार पटक ‘बेस्ट म्यानेजमेण्ट अवार्ड’ पाइसकेको छ ।

विश्वव्यापी परामर्शदाता कम्पनी फ्रष्ट एण्ड सुलिभानद्वारा प्रदान गरिने ‘बेष्ट प्राक्टिस अवार्ड २०१६’ अन्तर्गतको फाइनान्सियल इन्ष्टिच्यूशन अफ द इयर– इन्स्योरेन्स कम्पनी’ पनि यो कम्पनीलेे पाएको थियो। कम्पनीले आफ्ना शेयरधनीहरूलाई ६५ देखि ८२ रुपैयाँसम्म (प्रतिहजारमा)बोनश दिएको जनाएको छ।यो सबैभन्दा बढी बोनश दिने बीमा कम्पनीमा पर्छ।  नेपालको बीमा बजारमा एकतिहाइ बजार हिस्सा ओगटेको कम्पनीको अधिकृत पूँजी रु ८ अर्ब, चुक्तापूँजी रु ४  अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ रहेको जनाएको छ।

पूँजी तथा बजारको हिसाबले नेपालमै पहिलो र ठूलो बीमा कम्पनीको रूपमा रहेको यस कम्पनीको लगानी रु ५७ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ भने जीवन बीमाकोष ५० अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । हालसम्म स्वदेश र विदेश गरी झण्डै २४ लाख व्यक्ति बीमित भइसकेको कम्पनीले जनाएको छ।

बिमा क्षेत्रमा व्यवसायिक अभिकर्ताको अभाब

बिमा क्षेत्रमा व्यवसायिक अभिकर्ताको अभाब, सक्रिय अभिकर्ताको संख्या न्युन

इन्स्योरेन्स खबर/काठमाडौँ: पछिल्लो पटक बिमा समितिले ९ ओटा जिबन बिमा कम्पनीहरुलाई संचालनको अनुमति दिए संगै बीमा क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा बढ्दो छ, मुख्यतया जिबन बीमा ब्यबसायको मुख्य खम्बा अभिकर्ता नै हुन्, अभिकर्ता भनेको बिमा कम्पनी र बिमित बीचका मध्यस्थकर्ता हुन् । जसले दुइ पक्षबीच मध्यस्थकर्ताको काम गर्छन् । बिमा क्षेत्रमा अभिकर्ताको व्यवस्था अन्तराष्ट्रिय अभ्यास हो ।

बिमा ऐन २०४९ ले बिमा अभिकर्ता भन्नाले विमकको तलबी कर्मचारी नभइ कमिशनको आधारमा बिमकको तर्फबाट काम गर्ने इजाजतपत्र प्राप्त व्यक्ति सम्झनुपर्छ।

तर पछिल्लो समय जिबन बीमा कम्पनीहरुमा व्यवसायिक अभिकर्ताको कमिले गर्दा सोचेको जस्तो सफलता पाउन नसकिएको एक जिबन बिमा कम्पनीका उच्च अधिकारीले बताए, उनका अनुसार अहिले जिबन बिमा कम्पनीहरुले गुणात्मक अभिकर्ता बिकाश गर्नुको सट्टा, संख्यामा मात्र जोड दिदा, तालिम दिएर दक्ष अभिकर्ता उत्पादन गर्नुभन्दा पनि पुराना अभिकर्तालाई आकिर्षत गर्न तर्फ जोड दिदा व्यवसायिक अभिकर्ताको बिकाश हुन नसकेको हो । उनका अनुसार बजारमा अभिकर्ता नै नभएका भने होइनन तर कम्पनीको व्यवसायिक लक्ष्य अनुसार नतिजा दिन सक्ने पूर्णकालिन अभिकर्ताको अभाब नयाँ/पुराना सबै कम्पनीमा छ।

नेपालको अग्रणी बिमा जिबन बिमा कम्पनी नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले संचालनको मितिबाट अहिले सम्म करिब ९० हजारको हाराहारीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र जारी गरेकोमा अहिले करिब १० प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र सक्रिय अभिकर्ता रहेको जनाएको छ, त्यस्तै एशियन लाइफ इन्स्योरेन्सले चालु आर्थिक बर्षको चैत्र मशान्त सम्म ६८,६६६ अभिकर्ताको लागि इजाजतपत्र जारी गरेकोमा करिक १२ प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र सक्रिय अभिकर्ता रहेको जनाएको छ, कतिपय अभिकर्ताले इजाजतपत्र समय-समयमा नबिकरण गरेपनि बिमा ब्यबसायमा सक्रिय नदेखिने गरेका छन् ।

पछिल्लो पटक इजाजत पाउने नयाँ जिबन बिमा कम्पनीहरुले नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स लगायत अन्य पुराना कम्पनीका अभिकर्ताहरुलाई कर्मचारीको रुपमा लागेको कारणले पनि अहिले बिमा कम्पनीहरुमा व्यवसायिक अभिकर्ताको अभाब खडकिन थालेको हो ।

  • व्यवसायिक अभिकर्ताको अभाबकै कारणले नेपाली बिमा क्षेत्रले सन्तोषजनक फड्को मार्न नसकेको बिमा विद डा. रबिन्द्र घिमिरेले बताउनु भयो, घिमिरेका अनुसार बिमा कम्पनीहरुले बिमा अभिकर्ताको रुपमा शिक्षित युवा वर्ग तथा बीमा अभिकर्ता पेशालाई मुख्य पेशा बनाउने गरि आकर्षण गर्न नसकेको कारणले गर्दा बिमा अभिकर्तालाई समाजले नकारात्मक दृस्टीकोडले हेर्ने प्रचलन अहिले पनि छ, शिक्षित तथा पूर्ण व्यवसायिक अभिकर्ताको बिकाश गर्न सके कुनै एउटा बिमा कम्पनीमात्र नभएर समग्र बिमा क्षेत्रकै बिकाश हुन सक्ने बिश्वाश घिमिरेको छ, साथै बिमा कम्पनीहरुले अभिकर्ता तालिमको गुणस्तरमा ख्याल गर्नु जरुरि रहेको घिमिरेले बताउनु भयो ।

एक जिबन बीमा कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका अनुसार अहिले कै हिसाबले अभिकर्ता संख्या बढ्ने हो भने अबको ३-४ वर्ष पछि बिमित भन्दा अभिकर्ताको संख्या बढ्ने देखिन्छ, उनका अनुसार हाल संचालित जिबन बिमा कम्पनीहरुमा काम गर्ने अभिकर्ता मध्ये करिब ६५ प्रतिशत अभिकर्ताको आफ्नै बिमा छैन, तसर्थ बिमा अभिकर्ता बनाउदा वा तालिममा सहभागी भइसके पछि कम्तिमा पनि बीमाको आधारभुत ज्ञान र आफ्नो बिमा आफै गर्न सक्ने अभिकर्ता नबन्दा सम्म अभिकर्ता तालिम संचालन गर्नुको अर्थ रहदै। उनका अनुसार बिमा कम्पनीहरुमा काम गर्ने तल्लो तहकै करिब ४० प्रतिशत कर्मचारीको समेत जिबन बीमा छैन, तसर्थ बलजफत बिमा योजना बिक्रि गर्नुको सट्टा बिमाको चेतना महत्वपुर्ण रहेको देखिन्छ।

नेपालको संग-संगै बीमाको इतिहाश सुरु गरेको भारतमा भने बिमाको दाएरा फराकिलो बन्दै जादा नेपालमा बिमामा साक्षरता १५ प्रतिशतको हाराहारी मात्र रहनु र करिब ७० वर्षको प्रयाशबाट कुल जनसंख्याको १० प्रतिशत भन्दा कम जनसंख्या बिमाको दाएरा आउनु पक्कैपनि सन्तोषजनक होइन तसर्थ नयाँ जिबन बीमा कम्पनीहरुले अभिकर्ताको गुणात्मक बिकाश र विस्तारमा ध्यान पुर्याउन नसकेको खण्डमा बिमा क्षेत्रको बिकाश र विस्तार कागजमा मात्र सिमित हुने देखिन्छ।

जीवन बीमा कम्पनीमध्ये कुन अब्बल कुन कमजोर ?*

जीवन बीमा कम्पनीमध्ये कुन अब्बल कुन कमजोर ? हेर्नुहाेस् तुलनात्मक विश्लेषण

May 18, 2018 Merolagani

 – सुरेन्द्र थापा

जीवन बीमा कम्पनीहरुले गत बर्षको तुलनामा चालु आर्थिक बर्षको तेस्रो त्रैमासमा व्यापार विस्तारका साथै नाफा बढोत्तरी गरेको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । हाल १८ वटा जीवन बीमा कम्पनीहरु सञ्चालनमा रहेका छन् । तर यहाँ नेप्सेमा सूचीकृत भई कारोबारमा रहेका आठ कम्पनीको मात्रै तुलनात्मक वित्तीय विवरण प्रस्तुत गरेका छौं ।

चालू आर्थिक बर्षको तेस्रो त्रैमासिकको वित्तीय प्रतिवेदन अनुसार नेप्सेमा सूचीकृत आठ बीमा कम्पनीहरुले एक अर्ब ९ करोड रुपैयाँ खुद नाफा गरेका छन् । कम्पनीहरुको नाफा गत बर्षको यसै अवधिको तुलनामा २५.३१ प्रतिशतले बढेको हो ।गत आर्थिक बर्षको चैत्रसम्म ८ जीवन बीमा कम्पनीले ८७ करोड खुद नाफा कमाएका थिए ।

नेप्सेमा सूचीकृत आठ जीवन बीमा कम्पनीमध्ये सबैभन्दा धेरै नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले ४३ करोड ५८ लाख नाफा कमाएको छ । सबैभन्दा कम सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय बीमा संस्थानले एक करोड ४७ लाख कमाएको छ ।

तर गत बर्षको तुलनामा भने सबैभन्दा धेरै नाफा बीमा संस्थानको १२२ प्रतिशतले बढेको छ ।सबैभन्दा कम नेपाल लाइफको ६.३७ प्रतिशतले बढेको छ । लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशनले शतप्रतिशत नाफा बढाउदा अन्य कम्पनीले १२ देखि ६२ प्रतिशतसम्म नाफा बढाएका छन् ।

तेस्रो त्रैमाससम्ममा आठ जीवन बीमा कम्पनीहरुमा नेपाल लाइफले मात्र बीमा समितिले तोकेको चूक्ता पूँजी पुर्याएको छ । बीमा समितिले ०७५ असारसम्म जीवन बीमा कम्पनीलाई चूक्ता पूँजी दुई अर्ब कायम गर्न निर्देशन दिएको छ ।

नेपाल लाइफको सबैभन्दा धेरै चार अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ चुक्ता पूँजी छ । जसको जगेडा कोषमा समेत तीन अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ छ । चूक्ता पूँजी र जगेडा कोषको आधारमा नेपाल लाइफ सबैभन्दा बलियो कम्पनी देखिएको छ । आठ कम्पनीमध्ये राष्ट्रिय बीमा संस्थानको सबैभन्दा कम १८ करोड मात्रै चूक्ता पूँजी छ । त्यस्तै जगेडा कोषको आकार पनि संस्थानको सबैभन्दा कमजोर १६ करोड मात्रै रहेको छ ।

जीवन बीमा कोष र प्रिमियम संकलनमा पनि नेपाल लाइफले सबै कम्पनीलाई पछि पारेको छ । ४७ अर्ब ६८ करोडको बीमा कोष रहेको कम्पनीले चैत्रसम्ममा दश अर्ब ७० करोड खुद बीमा शुल्क आर्जन गरेको छ । आठ कम्पनीमध्ये सूर्या लाइफ इन्स्योरेन्सको बीमा कोष सबैभन्दा कमोजर देखिएको छ । जसको बीमा कोषमा ३ अर्ब २३ करोड मात्र छ ।

खुद बीमा शुल्क आर्जनमा सबैभन्दा पछि परेको गुराँस लाइफले ८९ करोड मात्र प्रिमियम संकलन गरेको छ । आठ बीमा कम्पनीको जीवन बीमा कोषमा कुल रकम एक खर्ब ४८ अर्ब रुपैयाँ छ । चैत्रसम्म यी कम्पनीले २९ अर्ब खुद बीमा शुल्क आर्जन गरेका छन् ।

बीमा कम्पनीहरुले प्रकाशित गरेको नौ महिनासम्मको अपरिष्कृत तथ्याङ्क केलाउदा नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्सको सबैभन्दा धेरै १७ रुपैयाँ ८२ पैसा प्रतिसेयर आम्दानी देखिन्छ । दोस्रो स्थानमा रहेको नेपाल लाइफको १३ रुपैयाँ १८ पैसा र सबैभन्दा कम एशियन लाइफ इन्स्योरेन्सको ३ रुपैयाँ ६६ पैसा प्रतिशेयर आम्दानी कायम भएको छ । बीमा समितिले तोकेको चुक्ता पूँजी बढाउने दबावले पूँजी बढ्दा अधिकांश कम्पनीले प्रतिसेयर आम्दानी सन्तुलनमा राख्न सकेका छैनन् ।

शेयरमूल्यका आधारमा सबैभन्दा महङ्गाे कम्पनी राष्ट्रिय बीमा संस्थान रहेको छ । जसको प्रतिसेयर मूल्य पाँच हजार एक सय रुपैयाँ छ । सबैभन्दा कम प्राइम लाइफको ६९२ रुपैयाँ छ । मुल्य आम्दानी अनुपात र नेटवर्थ राष्ट्रिय बीमा संस्थानको सबैभन्दा धेरै देखिन्छ । सबैभन्दा कम मुल्य आम्दानी अनुपात सूर्या लाइफको र सबैभन्दा कम नेटवर्थ एशियन लार्इफको देखिएको छ ।

नेप्सेमा सूचीकृत आठ बीमा कम्पनीहरुमध्ये विभिन्न दश सूचांकका आधारमा सबैभन्दा अब्बल नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स देखिएको छ । नेपाल लाइफ चुक्ता पूँजी, जगेडा कोष, खुद नाफा, बीमा कोष र प्रिमियम संकलनमा सबैभन्दा बलियो देखिएको छ । तर नाफाको वृद्धिदरमा भने नेपाल लाइफ सबैभन्दा पछि परेको छ ।

त्यस्तै राष्ट्रिय बीमा संस्थानको खुदनाफा वृद्धिदर, शेयरमूल्य, प्रतिसेयर आम्दानी अनुपात र नेटवर्थ सबैभन्दा धेरै छ । तर चुक्ता पूँजी, जगेडा कोष र नाफामा सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ । प्रतिसेयर आम्दानीको आधारमा भने नेशनल लाइफ सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ ।

 

नेपाल लाइफको खुद बीमा शुल्क ३७ प्रतिशतले बढ्यो

नेपाल लाइफको खुद बीमा शुल्क ३७ प्रतिशतले बढ्यो, ९ महिनामा १० अर्ब ६९ करोड आर्जनMay 08, 2018 Merolagani

नेपाल लाइफले चालू आर्थिक बर्षको ९ महिना अवधिमा ४३ करोड ५७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ । यो बिमांकीय मुल्यांकन अघिको हिसाब भएकाले बास्तविक खुद नाफा यो भन्दा अरु धेरै हुनसक्छ । गत आवको यसै अवधिमा कम्पनीले ४० करोड ९६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको थियो ।कम्पनीले सवैभन्दा बढी चुक्ता पूँजी कायम गरेर सोही अुनसार बीमा ब्यवसाय र खुद नाफा पनि बढाउँदै लगेको छ । नेपाल लाईफले गत आर्थिक बर्षको तेस्रो त्रैमासमा तीन अर्ब ९ करोड ६४ लाख चुक्ता पूँजी कायम गरेकोमा यस बर्षको सोही अवधिसम्म चुक्ता पूँजी चार अर्ब ३९ करोड ६९ लाख पुर्याएको छ ।गत आर्थिक बर्षको नाफाबाट र जगेडाको प्रयोगबाट ४२ प्रतिशत बोनस वितरण गरेपश्चात उसको जगेडा कोष चार अर्ब ७३ करोडबाट तीन अर्ब ४८ करोडमा झरेको छ । कम्पनीकाे जीवनकोषको आकार ४७ अर्ब ६८ करोड २६ लाख रुपैयाँ तथा महाविपत्ति कोषमा ३२ करोड ५४ लाख रुपैयाँ सञ्चित रहेको छ ।उसको प्रतिसेयर आम्दानी १३.२१ रुपैयाँ, प्रति सेयर नेटवर्थ १८६.५५ रुपैयाँ, मूल्य आम्दानी अनुपात ८७.४० गुणा र औसत प्रतिफल दर ११.७० प्रतिशत रहेको छ ।चैतसम्ममा आफ्नो आम्दानी गत बर्षको तुलनामा २८ लाखले बढाएर ८२ करोड ६५ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । यस अवधिमा इन्स्योरेन्सको नोक्सानी व्यवस्था रकम १९ करोड बढेपछि ३९ करोड ०७ लाख खर्च गरेको छ ।कम्पनीले हालसम्म ६३ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ बीमा शुल्क आर्जन गरेकोमा यस आवमा मात्रै १० अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ आर्जन गरेको छ । नेपाल लाईफमा बिमितहरुको संख्या एक लाख ११ हजार बढी रहेको छ ।यस अवधिमा कम्पनीले २७ हजार ९४४ संख्यामा परेको दाबी वापत तीन अर्ब ९१ करोड २५ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ भने ९४ करोड ८९ लाख रुपैयाँ भुक्तानी हुन बाँकी देखिन्छ ।गत बर्ष कम्पनीले १७ हजार ८९५ संख्यामा परेको दाबी वापत एक अर्ब ९४ करोड ५७ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको थियो भने ५८ करोड ९४ हजार रुपैयाँ भुक्तानी हुन बाँकी थियो ।नेपाल लाईफको बोनस दर ६२ रुपैयाँदेखि ८२ रुपैयाँसम्म रहेकाले जीवन बीमा गर्नेहरुले पनि राम्रै प्रतिफल हासिल गरिरहेका छन्

बीमा समितिले तोकेको चुक्ता पूँजी

बीमा समितिले तोकेको चुक्ता पूँजी पुर्याउन बीमा कम्पनीलाई सकस, कसको कति ?

May 27, 2018 Merolagani

बीमा कम्पनीहरुको नियामक निकाय बीमा समितिले चालु आर्थिक वर्षको अन्त सम्ममा जीवन बीमा कम्पनीको २ अर्व र निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुको एक अर्ब चुक्ता पूजीँ पुर्याउन निर्देशन दिएको थियो । समितिले तोकेको समयाअवधि पुराहुन करिब ढेड महिना बाकीँ रहदा बीमा कम्पनीहरुले निर्देशन पुरा गर्न नसक्ने देखिएको छ ।

बीमा कम्पनीहरुले प्रस्तुत गरेको तेस्रो त्रैमास अर्थात चैतसम्मको तथ्याकं हेर्दा प्रायजसो कम्पनीहरुले बीमा समितिको निर्देशन अनुरुप चुक्ता पूजीँ पुर्याउन नसक्ने देखिएको छ ।

तेस्रो त्रैमाससम्ममा एक जीवन बीमा कम्पनी र  ३ निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले मात्रै बीमा समितिले तोकेको न्यूनतम चुक्ता पूँजी पुर्याएका छन् । बीमा समितिले तोकेको  चुक्ता पुँजी पुर्याउने जीवन बीमा कम्पनीमा नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स मात्र रहेको छ ।

समितिले तोकेको चुक्ता  पूँजी पुर्याउने निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुमामा नेको, शिखर र हिमालयन जनरल इन्स्योरेन्स रहेका छन् । नेकोको एक अर्ब ६ करोड, शिखरको एक अर्ब ५ करोड र हिमालयन जनरलको एक अर्ब २ करोड रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको छ ।

जीवन बीमा कम्पनी

जीवन बीमा कम्पनीहरुमा चुक्ता पूँजी पुर्याउने कम्पनीमा नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स मात्रै रहेको छ । नेपाल लाइफको चुक्ता पूँजी ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ छ । बीमा समितिले निर्धारण गरको २ अर्ब चुक्तापूँजी  भन्दा २ अर्ब ४० करोडले बढि हो ।

बीमा समितिले निर्धरण गरेको २ अर्ब चुक्तापूँजी पुग्न प्राइम लाइफको २२ करोड नपुग्ने देखिन्छ । २ अर्ब चुक्ता पूँजी पुर्याउन सिटिजन लाइफले २५ करोड, नेशनल लाइफले ३४ करोड र ज्योति लाइफले ४६ करोड रुपैयाँ पूँजी बृद्धि गर्नुपर्ने देखिन्छ । युनियन र रिलायन्स लाइफको क्रमश ५० र ५३ करोड रुपैयाँ थप पूँजी बिस्तार गर्नुपर्ने छ ।

यसै वर्ष देखि मात्रै संचालनमा आएको सानिमा, सन नेपाल, प्रभु, रिलायबल आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्सले ४० करोड रुपैयाँको पूँजी थप्नु पर्ने देखिन्छ । नयाँ संचालनमा आएका यस कम्पनीहरु लगायत युनियन, रिलायन्स र सिटिजनले सर्वसाधरणको लागि आइपीओ निश्कासन गर्ने प्रस्ताव समेत पारित गरिसकेका  छन्  । यद्यपी बीमा समितिले तोकेको सयमसीमा अवधिभित्र भने चुक्ता पूँजी पुर्याउन नसकिने देखिन्छ ।

एलआइसी नेपालको ६७ करोड, एशियन लाइफको ७४ करोड सुर्या लाइफको ९९ नपुग्ने रहेको छ । गुराँस लाइफ र राष्ट्रिय बीमा संस्थानको चुक्तापूँजी करोडमै सिमित रहेका छन् । ५९ करोड चुक्तापूँजी गुराँसको एक अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ नपुग्ने देखिन्छ । यस्तै २ अर्ब चुक्ता पूँजी निमार्णको लागि राष्ट्रिय बीमा समितिको एक अर्ब ८२ लाख रुपैयाँ नपुग्ने देखिन्छ जसको चुक्तापूँजी १८ करोड रुपैयाँ मात्रै छ ।

निर्जीवन बीमा कम्पनी

समितिले तोकेको चुक्ता पूँजी पुर्याउने निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुमामा नेको, शिखर, र हिमालयन जनरल इन्स्योरेन्स रहेका छन् । नेकोको एक अर्ब १६ करोड, शिखरको एक अर्ब ५ करोड र हिमालयन जनरलको एक अर्ब २ करोड रुपैयाँ चुक्ता पूँजी  छ ।

यस्तै ८८ करोड चुक्तापूँजी रहेको लुम्बिनी जनरलको ११ करोड रुपैयाँ नपुग्ने देखिन्छ । शिद्धार्थ इन्स्योरेन्सको १३ करोड, प्रभु इन्स्योरेन्सको ३१ करोड, प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स ३५ करोड, एनएलजीको ३५ करोड, नेपाल इन्स्योरेन्सको ३७ करोड, प्रिमियर इन्स्योरेन्स ४१ करोड, आएमई जनरलको ४६ करोड, सगरमाथा इन्स्योरेन्सको ४६ करोड रुपैयाँ नपुग्ने देखिन्छ ।

युनाइटेड इन्स्योरेन्स, राष्ट्रिय बीमा कम्पनी र एभरेष्ट कम्पनीको चुक्ता पूँजी समितिले तोकेको भन्दा ५० प्रतिशतले कम छ । एक अर्ब चुक्तापूँजी निमार्णको लागि युनाइटेडको ६९ करोड, राष्ट्रिय बीमा कम्पनीको ७३ करोड र एभरेष्टको ८५ करोड रुपैयाँ आवश्यक देखिन्छ ।

यस्तो देखियो जीबन बीमा कम्पनीहरूको प्रगति*

यस्तो देखियो जीबन बीमा कम्पनीहरूको प्रगति (तुलनात्मक विश्लेषण)

Feb 21, 2018 Merolagani

चालू आर्थिक बर्षको दोस्रो त्रैमासिक प्रतिवेदन अनुसार ७ जीबन बीमा कम्पनी (लाइफ इन्स्योरेन्स) हरूले वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । जसमध्ये बीमा समितिले तोकेको न्यूनतम चुक्ता पूँजी भन्दा बढी पूँजी कायम गरिसकेको नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले झण्डै २८ करोड खुद नाफा र सात अर्ब १५ करोड खुद बीमाशूल्क आर्जन गरेको छ ।

नेपाल लाइफ जगेडा कोष, जीबन बीमा कोष र खुद नाफामा पनि अन्य कम्पनीको तुलनामा अगाडि रहन सफल भएको छ । बीमा कम्पनीहरुमध्ये सेयरमूल्यमा दोस्रो ठूलो रहेको नेपाल लाइफको प्रतिसेयर आम्दानी भने अन्य तीन कम्पनीहरु प्राइम लाइफ, नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स र सूर्या लाइफको भन्दा कम १८ रुपैयाँ ६ पैसा मात्र रहेको छ । पूँजी धेरै भएपछि कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी कम देखिएको हो ।

सबैभन्दा कमजोर कम्पनीको रुपमा गुराँस लाइफ इन्स्योरेन्स देखा परेको छ । कम्पनीको खुद बीमा शूल्क आर्जन रकम सबैभन्दा कम ५६ करोड रुपैयाँ रहेको छ । त्यस्तै चुक्ता पूँजी र जगेडा कोषमा पनि यो कम्पनी अन्यभन्दा पडाडि देखा परेको छ । जीबन बीमा कोषमा सञ्चित रकमका आधारमा भने कम्पनीले सूर्या लाइफलाई र खुद नाफाका आधारमा एशियन लाइफलाई पछाडि पारेको छ ।

चुक्ता पूँजी र प्रतिसेयर आम्दानी

चुक्ता पूँजीका आधारमा नेपाल लाइफ बीमा समितिले तोकेभन्दा एक अर्ब बढी रकम कायम गर्दे अगाडि रहेको छ । अन्य कम्पनीभन्दा औसतमा तीन गुणा बढी चुक्ता पूँजी कायम गरेका कारण उसको प्रतिसेयर आम्दानी अन्य तीन कम्पनीभन्दा कम रहेको छ ।

त्यसपछि चुक्तापूँजी बढी हुने कम्पनीहरु क्रमश: नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स, लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशन, एशियन लाइफ, सूर्या लाइफ, प्राइम लाइफ र गुराँस लाइफ रहेका छन् ।

प्रतिसेयर आम्दानीमा प्राइम लाइफ सबैभन्दा अगाडि रहेको देखिएको छ । १६० प्रतिशत हकप्रदबाट पूँजी वृद्धि गर्न लागेको कम्पनीको हाल पूँजी ६१ करोड छ भने भएपछि प्रतिसेयर आम्दानी ३७ रुपैयाँ ७४ पैसा रहेको छ ।

त्यसपछि क्रमश नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स, सूर्या लाइफ, गुराँस लाइफ, लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशन, र एशियन लाइफ इन्स्योरेन्स छन् ।  एशियनको प्रतिसेयर आम्दानी सबैभन्दा कम चार रुपैयाँ २८ पैसा रहेको छ ।

जीबन बीमा कोष र खुद नाफा

जीबन बीमा कोष र खुद नाफा दुबैमा नेपाल लाइफ अग्रस्थानमा रहेको छ । कम्पनीले चालू अावकाे ६ महिना अवधिमा ४५ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँको जीबन बीमा कोष बनाएको छ भने २७ करोड ९७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ ।

७ करोड २७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको सूर्या लाइफको जीवन बीमा कोष सबैभन्दा कमजाेर देखिन्छ । उसले जीवन बीमा कोषमा दुई अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ मात्र सञ्चित गरेको छ । एशियन लाइफ इन्स्योरेन्सले सबैभन्दा कम दुई करोड ५९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेपनि कम्पनीको जीवन बीमा कोषमा भने ११ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ सञ्चित देखिन्छ ।

नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्सले यस अवधिमा १७ करोड आठ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ भने जीवन बीमा कोषमा १९ अर्ब २६ करोड सञ्चित गरेको छ । जीवन बीमा कोषमा ३८ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ सञ्चित गरेको लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशनले ६ करोड ७६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ ।

११ करोड ५२ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको प्राइम लाइफको जीवन बीमा कोषमा  पाँच अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ मात्र सञ्चित मात्र रहेको छ । गुराँस लाइफले भने यस अवधिमा तीन करोड ८३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गर्दा जीबन बीमा कोषमा तीन अर्ब ५६ करोड सञ्चित गरेको छ ।

जगेडा कोष र नेटवर्थ

सात जीबन बीमा कम्पनीमध्ये सबैभन्दा बढी नेपाल लाइफको पाँच अर्ब दुई करोडको जगेडा कोष छ भने प्रतिसेयर नेटवर्थ २६२ रुपैयाँ रहेको छ ।

त्यसपछि अब्बल ९३ करोड रूपैयाँको जगेडा कोष रहेकाे प्राइम लाइफको नेटवर्थ २५३ रुपैयाँ, ३९ करोड जगेडा कोष रहेको नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्सको प्रतिसेयर नेटवर्थ १२३ रुपैयाँ रहेको छ । नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्सको भन्दा ६ करोड रुपैयाँ कम जगेडा कोष रहेको सूर्या लाइफको प्रतिसेयर नेटवर्थ भने १४५ रुपैयाँ रहेको छ ।

त्यस्तै गुराँश लाइफको जगेडा कोषमा सबैभन्दा कम २१ करोड सञ्चित रहँदा पनि प्रतिसेयर नेटवर्थ १३५ रुपैयाँ कायम गर्दे एशियन लाइफ,नेशनल लाइफ, लाइफ इन्स्योरेन्स कपाेरेशन भन्दा माथि रहेको छ ।

लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशनको जगेडा कोषमा ३३ करोड रुपैयाँ र प्रतिसेयर नेटवर्थ १२४ रुपैयाँ रहेको छ । एशियन लाइफले जगेडामा सञ्चित २५ करोड रुपैयाँ राख्दा प्रतिसेयर नेटवर्थ सबैभन्दा कम १२१ रुपैयाँ रहेको देखिन्छ ।

सेयरमूल्य र मूल्य आम्दानी अनुपात

धितोपत्रको दोस्रो बजारमा कारोबार भएको सेयरमूल्यलाई आधार मान्दा मूल्य आम्दानी अनुपात सबैभन्दा बढी २०३ गुणा एशियन लाइफ इन्स्योरेन्सको रहेको देखिन्छ । कम्पनीको सेयरमूल्य ८७२ रुपैयाँ रहेको छ भने प्रतिसेयर आम्दानी चार रुपैयाँ २८ पैसा मात्र रहेको छ ।

प्रतिसेयर आम्दानी सबैभन्दा बढी ३७ रुपैयाँ रहेको प्राइम लाइफको मूल्य आम्दानी अनुपात सबैभन्दा कम ४३ गुणा बढी रहेको छ । प्रतिकित्ता सेयरमूल्य ८८८ रुपैयाँ रहेको सूर्या लाइफको मूल्य आम्दानी अनुपात ४४ गुणा र प्रतिसेयर आम्दानी २० रुपैयाँ छ ।

लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेशनको प्रतिकित्ता सेयरमूल्य सबैभन्दा बढी एक हजार नौ सय रुपैयाँ रहँदा मूल्य आम्दानीको अनुपातमा १८७ गुणा बढी देखिन्छ । कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी १० रुपैयाँ रहेको छ । प्रतिसेयर आम्दानी १८ रुपैयाँ रहेको नेपाल लाइफको प्रतिकित्ता सेयरमूल्य एक हजार ७७५ रुपैयाँ र मूल्य आम्दानी अनुपात ९८ गुणा बढी छ ।

२० रुपैयाँ प्रतिसेयर आम्दानी रहेको नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स र १२ रुपैयाँ प्रतिसेयर आम्दानी रहेको गुराँस लाइफको मूल्य आम्दानी अनुपात समान ७१ गुणा बढी भएपनि सेयर मूल्यमा भने ठूलो अन्तर देखिन्छ । नेशनलको सेयरमूल्य प्रतिकित्ता एक हजार ४७० छ भने गुराँस लाइफको ९२० रुपैयाँ मात्र रहेको छ ।

बिमा: बचत र सुरक्षा पनि

नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको केन्द्रीय कार्यालय हेरिटेज प्लाजा कमलादीमा ३ माघमा निकै भीड देखिन्थ्यो । त्यहाँ एकातर्फ अधिकर्ता (बिमाकर्ता खोज्ने र विश्वस्त बनाउने) तालिम चलिरहेको थियो । अर्कातर्फ बिमा रकम तिर्नेहरूको लाम थियो । अर्को कोठामा नयाँ बिमाकर्ताहरू कसरी थप्ने योजना बनिरहेको थियो । एलआईसी नेपालको शाखा कार्यालय मीनभवनको दृश्य पनि यस्तै थियो । सबैजसो जीवन बिमा कम्पनीमा पछिल्ला दिनमा यस्तै दृश्य देख्न पाइन्छ । अर्थात् बैंकमा जत्तिकै भीड लाग्न थालेको छ, जीवन बिमा कम्पनीहरूमा पनि । त्यसकै परिणाम जीवन बिमा कम्पनीले सवा खर्बको लगानी गरिसकेका छन् ।

प्राकृतिक, दैवी तथा मानवीय कारणले आकस्मिक रूपमा उत्पन्न हुने जोखिम, हानि–नोक्सानी तथा घटनाविरुद्ध आर्थिक संरक्षण लिने/दिने उद्देश्यले बिमा गरिन्छ । मानवीय जीवनसँग सम्बन्धित आर्थिक क्षतिको जोखिमविरुद्ध गरिने बिमा जीवन बिमा हो । यस्ता बिमा कम्पनीहरूलाई नेपाल सरकार मातहतको बिमा समितिले निगरानी गर्छ । सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका कार्यकारी अधिकृत शिवनाथ पाण्डेका भनाइमा बिमा सम्भावनाको ढोका हो । त्यसैले यसको पहिलो आधार विश्वास हो । बैंकहरूलाई राज्यले जुन मात्रामा गम्भीर रूपमा लिएको छ, बिमा कम्पनीहरूलाई त्यही रूपमा लिनुपर्ने सूर्य लाइफका कार्यकारी अधिकृत पाण्डेको सुझाव छ । भन्छन्, “बिमा भनेको बैंकजस्तै बचत पनि हो । सुरक्षा पनि हो । यसलाई सरकारले अझ राम्ररी नियमन गर्दै सुरक्षित बनाउनु पर्छ ।” बिमालाई अनिवार्य गरिने हो भने राज्यलाई पेन्सनको भार नपर्ने पाण्डे बताउँछन् । जीवन बिमा भनेको जीवन हुँदै पाउने बिमा पनि हो । तर, मृत्युपछि मात्र बिमाको रकम पाइन्छ भन्ने गलत बुझाइ रहेकाले बिमा व्यवसाय ठूलो रूपमा फस्टाउन सकेको छैन ।

बिमा तीन प्रकारका छन्– जीवन बिमा, निर्जीवन बिमा र पुनर्बिमा । जीवन बिमाले मानिसको व्यक्तिगत जीवनसँग मात्र सरोकार राख्छ । यो बिमा जीवित व्यक्तिका हकमा मात्र कार्यान्वयन हुन्छ । निर्जीवन बिमा घर, गाडी, उद्योगधन्दा, कृषि, पशु आदिका लागि गरिन्छ । पुनर्बिमा चाहिँ जोखिमको भार कम होस् भनेर बिमा कम्पनीहरूले नै आफ्नो बिमा गराउँछन् । रिलायबल लाइफ इन्स्योरेन्सका सहायक कार्यकारी अधिकृत अगम मुखियाका भनाइमा जीवन बिमा पनि तीन प्रकारले गरिन्छ । एउटा सावधिक जीवन बिमा । अर्को आजीवन जीवन बिमा र तेस्रो म्यादी जीवन बिमा हो ।

सावधिक जीवन बिमा गर्दा कति वर्षका लागि गरेको हो, त्यस अवधिमा बोनससहित रकम फिर्ता हुन्छ । यसबाहेक मृत्यु, दुर्घटना, अंगभंग भए पनि यसको सुविधा पाइन्छ । आजीवन जीवन बिमाचाहिँ स्वाभाविक होस् वा आकस्मिक, मृत्यु भएपछि बोनससहित परिवारले पाउँछन् । म्यादी बिमा गरिएको छ भने दुर्घटनामा परी मृत्यु भए रकम पाइन्छ । नत्र त्यो रकम फिर्ता हुन्न । धेरैजसो जीवन बिमा कम्पनीहरूले पछिल्लो समयमा सावधिक तथा आजीवन भनेर बिमा गर्न थालेका छन् ।

एलआईसी नेपालका कायममुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अभिजित घोष दस्तियारका अनुसार बिमा गर्नुको खास कारण तीनवटा छन् । पहिलो मृत्युबाट उत्पन्न हुने आयस्रोतको क्षतिमा परिवारलाई आर्थिक सुरक्षा दिनु, दोस्रो बिमा लगानीको उत्कृष्ट तरिका भएकाले यसका कारण राम्रो बोनस रकम, बिमालेखमा कर्जा सुविधा र परिपक्वता लाभ पाइन्छ । तेस्रो, बचत गर्ने बानी भई पुँजी निर्माण हुन्छ, जसबाट व्यक्तिले भविष्यमा आर्थिक गर्जो टार्न र व्यवसाय सुरु गर्न सक्छ ।

वैशाख ०७२ मा आएको विनाशकारी भूकम्पमा परी नौ हजार नागरिकले ज्यान गुमाए । जसमा जीवन बिमा गर्नेको संख्या करिब तीन सय मात्र रहेछ । यही घटना काफी छ बिमाप्रति सर्वसाधारणको सचेतना कति कमजोर छ भन्ने बुझ्न । बिमा कम्पनीका सबैजसो प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरू जीवन बिमाप्रतिको सचेतना निकै नै कमजोर रहेको स्वीकार गर्छन् । “दुर्भाग्य नै भनौँ, नेपालमा बिमा सचेतना त्यति राम्रो छैन,” एलआईसीका कायमुकायम कार्यकारी अधिकृत दस्तियार भन्छन्, “हामीहरूले आमजनमानसमा जसरी गाँस, बास र कपास आधारभूत आवश्यकता हुन्, त्यसरी नै जीवन बिमा पनि अपरिहार्य कुरा हो भनेर बुझाउन सकेका छैनौँ । तथापि, दिनानुदिन परिस्थिति सुधार हँुदै गएको छ ।”

नेपाल लाइफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विवेक झाको स्वीकारोक्ति पनि दस्तियारसँग मिल्दोजुल्दो छ । झाका भनाइमा धेरैजसो बिमा आफन्त, अधिकर्ता आदिको आग्रहमा हुने गरेको छ । बिमा गर्नु आर्थिक जोखिम टार्नु हो भन्ने बुझाइका अपवाद घटनाबाहेक कोही पनि आफैँ उत्सुक भएर बिमा गर्न आउँदैनन् । यस्तो हुनुमा बिमा कम्पनीहरूको समेत कमजोरी रहेको झाको ठम्याइ छ । भन्छन्, “बिमा कम्पनीहरूले पनि यसको महत्त्व बुझाउन सकेका छैनन् । त्यसमाथि बिमा कम्पनीले ठग्छन् । दाबी भुक्तानी माग्दा दु:ख दिन्छन् । दिँदैनन् भन्ने भ्रम परेको छ । त्यसैले पनि यसप्रतिको सचेतना कम भएको हो ।”

पछिल्ला दिनमा भने बिमाप्रतिको सचेतना बढ्दो छ । उदाहरणका लागि नेपाल लाइफलाई नै लिन सकिन्छ । यो बिमा कम्पनीले यस वर्ष मात्र ५० हजार व्यक्तिको नयाँ बिमा गराएको छ भने वैदेशिक रोजगारमा जाने झन्डै ५५ हजारले यस कम्पनीमा बिमा गरेका छन् । हालसम्म १५ लाख नागरिकले नेपाल लाइफमा बिमा गरिसकेको झाको दाबी छ । नयाँ बिमा र वैदेशिक रोजगारसमेत गरी नेपाल लाइफले यस वर्ष मात्र सवा दुई अर्ब रकम असुल गरेको छ । कुल गरी नेपाल लाइफले मात्र ५३ अर्ब रुपियाँको बिमा लगानी गरेको छ । आफूहरूले ३ लाख २० हजार व्यक्तिको बिमा गरिसकेको सूर्य लाइफका कार्यकारी अधिकृत पाण्डे बताउँछन् । गत असोजबाट मात्र सञ्चालनमा आएको रिलायबल लाइफ इन्स्योरेन्सले समेत १९ हजार ६ सय जनाको बिमा गराइसकेको छ । एलआईसी नेपालले ८ लाख ५० हजार व्यक्तिको बिमा गरेको कायममुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत दस्तियारको भनाइ छ । यो सचेतना बढ्दै गएको संकेत हो । रिलायबल लाइफका सहायक कार्यकारी अधिकृत अगम मुखिया भन्छन्, “पहिलेको तुलनामा बिमाप्रतिको सचेतना एकदमै बढ्दै गएको छ ।” बिमा गर्नेमध्ये वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या ठूलो छ । सरकारले वैदेशिक रोजगारीमा जाने शतप्रतिशतलाई बिमा अनिवार्य गराएको छ । उनीहरूले वैदेशिक रोजगार अवधिभर मात्र बिमा गर्छन् । यस हिसाबले हेर्दा बिमा गर्नेको संख्या ठूलो देखिए पनि मुलुकभित्रै बस्ने थोरैले मात्र गराएको बुझ्न कठिन छैन ।

सर्वसाधारण जीवन बिमा गराउन उत्सुक नहुनुको पछाडि बिमा दाबी झन्झटिलो र सहज ढंगले भुक्तानी पाइँदैन भन्ने बुझाइ पनि प्रमुख कारण हो । जीवन बिमाभन्दा निर्जीवन बिमाका कारण यसप्रति नकारात्मक धारणा रहेको जानकारहरू बताउँछन् । हुन पनि अवस्था कस्तो छ भने घर, गाडीजस्ता निर्जीवन बिमामा ग्राहकलाई बढी नै सास्ती दिने गरेको देखिन्छ । जसका कारण जीवन बिमाप्रतिसमेत नकारात्मक प्रचार भएको हो । यद्यपि, जीवन बिमामा पनि समस्या नै नभएको चाहिँ होइन । खासमा जीवन बिमा निरोगी नागरिकले गर्ने हो । तर, प्राणघातक रोगको पहिचान भइसकेपछि बिमा गराउने, झूट्टा विवरण पेस गरेर सुविधा लिन खोज्नेजस्ता घटनाका कारण विवाद पर्ने, भुक्तानी दिन समस्या हुने बिमा कम्पनीहरूको दाबी छ । व्यवसाय आफैँ चल्ने नभई व्यक्तिले चलाउने भएकाले एकाध व्यक्तिको नियत गलत हुनेबित्तिकै समग्र क्षेत्र बदनाम भएको नेपाल लाइफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत झा बताउँछन् । “पीडितले गरेको दाबी भुक्तानी नगर्ने हो भने बिमा कम्पनी खोल्नुको अर्थ छैन,” उनी भन्छन् ।

दाबी भुक्तानी छिटो दिए बिमा गर्नेहरूको संख्या स्वत: बढ्ने झाको अनुभव छ । एलआईसीका कायममुकायम सीईओ दस्तियारका अनुसार उनको कम्पनीले बिमा दाबी गर्न आएकामध्ये ९९.७५ प्रतिशत घटनामा रकम रोकेको छैन । गम्भीर घटनाहरूमा आफूहरूले ‘फिल्ड’मै पुगेर भुक्तानी दिइरहेको नेपाल लाइफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत झा बताउँछन् । थप्छन्, “झूट्टो विवरण पेस गर्ने अपवादबाहेक शतप्रतिशतले बिमा भुक्तानी पाएका छन् । अपवाद घटनालाई लिएर बिमाप्रति नकारात्मक धारणा बनाउनु भएन ।” त्यसो त जीवन बिमा कम्पनीका समस्याहरू पनि उत्तिकै छन् । बिमा कम्पनीहरूले विमितप्रति लामो अवधिको दायित्व बहन गर्नुपर्छ । तर, लगानीको क्षेत्र तथा अवसर संकुचित तथा अल्पकालीन छन् । त्यसैले राज्यले प्रभावकारी ढंगले यस क्षेत्रका समस्याहरू पहिचान गरी बिमा कम्पनीहरूलाई थप जिम्मेवार र सुरक्षित बनाउने हो भने जीवन बिमा गर्नेहरूको संख्या अझ बढ्ने देखिन्छ ।

प्रकाशित: माघ ९, २०७४