Uncategorized

इन्स्योरेन्स शिक्षा: स्वास्थ्य बीमा किन गर्ने ?

इन्स्योरेन्स शिक्षा: स्वास्थ्य बीमा किन गर्ने ? बीमा गरेपछि के सेवा सुविधा पाइन्छ ?

 इन्स्योरेन्स शिक्षा: 

स्वास्थ्य मानव जीवनको सबैभन्दा ठूलो एउटा धन पनी हो । हामी सबैजनाको एउटै धारणा रहेको कि हामी निरोगी रही रहौै भन्ने तर पनी हामी बिरामीत भईरेहका हुन्छौ । हामी मध्ये बैंकमा बचत त धेरै जनाले गरीरहेका हुन्छौ के बैंकको बचतले मात्र भावी दिनमा आउने स्वास्थ्य जोखीम न्यूनीकरण गर्न सक्छ    त ? यो कुरा बुझनु जरुरी रहेको हुन्छ ।

बैंकमा हामी सबैले भावी दिनमा आउने बाधा अड्चनलाई मध्यनजर गरेर आर्जित धन सुरक्षित गर्ने गर्छाै । तर भावी दिनमा आउने ठूला रोगबाट बच्न स्वास्थ्य बीमा गर्न कतीको जरुरी रहेको हुन्छ । त्यो विषयमा हामी मध्ये कमै व्यक्तिले मात्रै सोच्ने गर्छाै । नेपाल सरकारले पनी स्वास्थ्य बीमा सम्बन्धी नियम ल्याएको थियो ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले स्वास्थ्य बीमा विधयेक २०७४ पारीत गरेको थियो । आखीर यसबाट फाईदा हन्छ भने किन नर्गने त स्वास्थ्य बीमा ? हामीलाई कुन समयमा कस्तो रोगले ग्रसीत गर्छ भनेर हामी एकिनका साथ भन्न पनी सक्दैनौ । भोली ठूलै समस्या आईपरेको खण्डमा स्वास्थ्य बीमा गर्दा यसबाट पाईने फाईदा र कुन अवस्थामा स्वास्थ्य बीमा गर्दा पनी सुविधा नपाउने भन्ने बिषयमा तल जानकारी दिइएको छ ।

बीमा गरेपछि के सेवा सुविधा पाइन्छ ?
सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत बीमा गर्ने कुनै पनि व्यक्तिले तोकिएको कुनै पनि सरकारी अस्पतालबाट ओपीडी सेवा, इमर्जेन्सी, ल्याब उपचार, सामान्य अपरेशन लगायतका उपचार प्राप्त गर्न   सकिन्छ । त्यस्तै, सरकारले तोकेको निःशुल्क औषधी प्राप्त गर्न सकिन्छ । तर, व्यक्तिगत झै–झगडाका कारण चोटपटक लागेमा, लागु तथा मादक पदार्थ सेवनका कारण कुनै दुर्घटनामा परी चोटपटक लागेमा, गर्भपतन गरेमा, कस्मेटिक सर्जरी गरेमा भने यो सेवा पाइँदैन ।

के हो स्वास्थ्य बीमा ?
नेपालमा २०४० सालतिरबाट मात्रै स्वास्थ्य बीमा सुरु भएको हो । सुरुमा संस्थागत स्वास्थ्य बीमा गरिन्थ्यो । स्वास्थ्य बीमा गरेपछि विरामी पर्दा वा चोट–पटक लाग्दा उपचार खर्च बीमावापत पाईन्छ । वार्षिक रुपमा २५ सय तिरेपछि परिवारका सदस्यले ५० हजार सम्म उपचार खर्च पाइन्छ ।

व्यक्तिगत स्वास्थ्य बीमा गर्ने तरीका
व्यक्तिगत स्वास्थ्य बीमा गर्न परिचय खुल्ने प्रमाणित परिचयपत्र चाहिन्छ । सो व्यक्ति ५ वर्ष पुगेको हुनुपर्छ भने बीमा कम्पनीअनुसार ५५ देखि ६५ वर्षका व्यक्तिले गर्न सकिन्छ । बिमाको रकम अनुसार बीमांक भने १०० रुपैयाँ देखि ५ हजार सम्म लाग्छ ।

संस्थागत स्वास्थ्य बीमा गर्न तरीका
संस्थाले नै गर्ने बीमा संस्थागत स्वास्थ्य बीमा हो, यो बीमा संस्थाले नै गर्नुपर्छ । कुनै कम्पनी वा उद्योगको प्यान नम्वर सहितको लेटरप्याडसहित कम्तीमा ५ देखि १० जना र बढीमा सिमा नलगाई कम्पनीले नै प्रिमियम दिने गरी बीमा गर्न सकिन्छ । यसको भुक्तानी पनि कम्पनीकै नाममा हुन्छ । यदि बीमित ब्यक्ति दिर्घरोगी छ, गर्भवती छ वा बीमा गरे लगत्तै २८ दिनभित्रै कुनै बिरामी परेमा भने बीमा कम्पनीले उपचार व्यहोर्दैन । अरु विरामी वा अगभंग हुँदा सरल तरिकाले भुक्तानी गर्छ ।

बीमा गरेपछि के सेवा सुविधा पाइन्छ ?
सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत बीमा गर्ने कुनै पनि व्यक्तिले तोकिएको कुनै पनि सरकारी अस्पतालबाट ओपीडी सेवा, इमर्जेन्सी, ल्याब उपचार, सामान्य अपरेशन लगायतका उपचार प्राप्त गर्न सकिन्छ । त्यस्तै, सरकारले तोकेको निःशुल्क औषधी प्राप्त गर्न सकिन्छ । तर, व्यक्तिगत झै–झगडाका कारण चोटपटक लागेमा, लागु तथा मादक पदार्थ सेवनका कारण कुनै दुर्घटनामा परी चोटपटक लागेमा, गर्भपतन गरेमा, कस्मेटिक सर्जरी गरेमा भने यो सेवा पाइँदैन । दाँत भर्ने, दाँतमा तार हाल्ने, यौन, कस्मेटिक सर्जरी र इम्प्लान्ट पनि बीमाको सहुलियतभित्र पर्दैन ।

के छ त स्वास्थ्य बीमा विधेयकमा ?
स्वास्थ्य सेवामा आम नागरिकको पहँुच सुनिश्चित गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयले स्वास्थ्य बीमा विधयेक २०७४ अनुसार यो विधयेक पारित भएम थियो । विधेयक ऐनले प्रत्येक नागरिकलाई स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आवद्ध भई सेवा पाउने अधिकार सुनिश्चित गरेको छ ।

त्यस्तै, ऐनले नवजात शिशु, जेष्ठ नागरिक, एकल महिला, अपांगता भएका व्यक्तिलाई समेत समेटेको छ । जस अन्तर्गत वृद्धाश्रम, अनाथालय, सुधार गृह लगायतका संरक्षित स्वास्थ्य संस्थामा आश्रय लिइरहेका व्यक्तिलाई सोही संस्थाले बीमा कार्यक्रममा आवद्ध गराउनु सोही संस्थाको दायित्व रहनेछ ।

वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहनेले आफ्नो परिवारको अनिवार्य बीमा गराउनु तथा कुनै पनि संस्थाले त्यहाँ कार्यरत सबै कर्मचारीलाई स्वास्थ्य बीमा गराउनु उनीहरुको दायित्व हुनेछ ।

बीमा कार्यक्रममा आवद्ध हुने कुनै पनि व्यक्तिले योग, पोषण, शिक्षा लगायतका प्रवर्द्धनात्मक कार्यक्रम, खोप, सुरक्षित मातृत्व, वहिरंग सेवा, भर्ना उपचार, आकस्मिक, शल्यक्रिया, औषधि लगायतका उपचारात्मक सेवा प्राप्त गर्न सक्नेछन् । त्यस्तै, बीमा कार्यक्रममा आवद्ध हुने सदस्यले हवाई एम्बुलेन्स बाहेकको एम्बुलेन्स सेवा प्राप्त गर्न सक्ने ऐनमा व्यवस्था छ । यस्तो सेवा विमित व्यक्ति आफूले मात्र लिन सक्ने ऐनमा उल्लेख छ ।

प्रस्तुती : रिना खत्री

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *